Klik hier om de 5 belangrijkste veranderingen te ontdekken

1. Verandering 1

Gebruik van een gemeenschappelijke semantische datastandaard

Er komt een gemeenschappelijke semantische gegevensstandaard waarmee verschillende benamingen voor dezelfde medische aandoening aan één enkele diagnosecode kunnen worden gekoppeld. Zo noteert de ene arts bijvoorbeeld “longkanker” in het elektronisch patiëntendossier (EPD), terwijl een andere arts "mesothelioom" noteert en weer een andere arts “asbestkanker”. Dit betekent dus drie verschillende benamingen voor dezelfde aandoening!

Dankzij een universele semantische gegevensstandaard die in de achtergrond van het EPD van de patiënt is geïntegreerd, worden de verschillende benamingen gekoppeld aan één unieke diagnosecode. Deze semantische standaard zorgt ervoor dat de inhoud en betekenis van de informatie consistent blijven, zodat twee artsen precies hetzelfde verstaan wanneer ze een bepaalde code zien. Daardoor spreken artsen niet alleen dezelfde taal binnen de landsgrenzen, maar ook daarbuiten, aangezien de standaardcode universeel en taalonafhankelijk is. Dit betekent dat alle gerelateerde gegevens, zowel binnen de landsgrenzen als in het buitenland, met elkaar verbonden zijn en dat datasets nauwkeuriger en vollediger zijn. Dit stimuleert de grensoverschrijdende uitwisseling van gezondheidsgegevens.

2. Verandering 2

Slimme metadata toevoegen met Health DCAT-AP

Elke dataset heeft context nodig – en daar komt metadata van pas. Metadata zijn gegevens over de gegevens zelf, ze beschrijven de inhoud en eigenschappen van een dataset en vertellen je wat de gegevens betekenen en hoe je ze kunt gebruiken. Door metadata toe te wijzen met behulp van een machine-leesbare standaard zoals Health DCAT-AP (Data Catalogue Application Profile) zijn datasets gemakkelijker te vinden, te begrijpen en te integreren. Dit zorgt voor duidelijke en eenduidige beschrijvingen voor een betere bruikbaarheid en naadloze uitwisselbaarheid tussen systemen.

Kortom, metadata zet ruwe gegevens om in zinvolle, bruikbare informatie.

3. Verandering 3

Nationale metadata-catalogus

De European Health Data Space (EHDS) heeft een duidelijk doel: gezondheidsgegevens in heel Europa vindbaar, uitwisselbaar en veilig herbruikbaar maken. Dat begint met gestandaardiseerde metadata van hoge kwaliteit. De metadata-catalogus van de HDA biedt een nationaal overzicht van gezondheid- en gezondheidszorg gerelateerde datasets, voorzien van machine-leesbare metadata om het vinden van en de toegang tot gegevens te stroomlijnen. De catalogus bestaat uit een gemeenschappelijk datamodel, een vakterminologie, een datawoordenboek, datamodel en domeinweergaven. Door het Health DCAT-AP-model toe te passen, centraliseert de metadatacatalogus van de HDA niet alleen de beschikbare Belgische gezondheidsgegevens, maar zorgt het er ook voor dat elke dataset consistent wordt beschreven en dat deze kan worden gevonden en geïnterpreteerd in nationale en Europese systemen.

4. Verandering 4

Europese connectie dankzij HealthData@EU

is het Europese platform dat metadata over gezondheidsgegevens uit alle lidstaten met elkaar verbindt. Elk land heeft een nationaal contactpunt met een eigen metadatacatalogus. Deze nationale catalogi zijn gekoppeld aan de Europese metadatacatalogus, waardoor een naadloos netwerk ontstaat voor het vinden van gegevens en onderlinge uitwisseling ervan.

Voor België is het Health Data Agency (HDA) het nationale contactpunt. Dit betekent dat de metadata-catalogus van het HDA rechtstreeks is geïntegreerd in HealthData@EU, waardoor Belgische gezondheidsdatasets binnen Europa zichtbaar en toegankelijk zijn. Het vormt de link met Europa doordat het Belgische gegevens koppelt aan Europese catalogi, waardoor een enorme hoeveelheid nationale en internationale gezondheidsdatasets beschikbaar komt.

HealthData@EU is een Europese infrastructuur die dient als toegangspoort tussen nationale contactpunten en die nationale gezondheids-informatiesystemen op een veilige manier met elkaar verbindt, waardoor gezondheidsgegevens op een veilige, gestandaardiseerde en gecontroleerde manier over de landsgrenzen heen kunnen worden gebruikt. Dankzij dit Europese platform worden gezondheidsmetadata uit andere Europese lidstaten beschikbaar en toegankelijk.

5. Verandering 5

Verplichte gegevensdeling

De overgang van vrijwillige naar verplichte gegevensdeling zal voor gegevenshouders de grootste verandering zijn die de EHDS met zich meebrengt. Op dit moment kunnen gegevenshouders in Europa zelf bepalen of ze gezondheidsgegevens al dan niet delen voor secundair gebruik. Dit leidt tot een gefragmenteerd landschap waarin de toegang tot gegevens vaak afhangt van individuele keuzes, contracten en nationale regels.

De European Health Data Space (EHDS) zorgt hier voor een fundamentele verandering. Met de verordening hebben houders van gezondheidsgegevens de bindende verplichting om elektronische gezondheidsgegevens beschikbaar te stellen voor secundair gebruik. Zodra de HDA een gegevensverzoek ontvangt, controleert die of het verzoek voldoet aan de wettelijk en ethisch toegestane verwerkingsdoeleinden. Nadat het verzoek door de HDA is goedgekeurd, kan de gegevenshouder niet weigeren en moet die de gevraagde elektronische gezondheidsgegevens binnen strikte termijnen beschikbaar stellen. Deze verplichting zorgt voor een geharmoniseerd systeem dat transparantie, hergebruik, onderzoek en innovatie, volksgezondheid en beleidsvorming bevordert, terwijl privacy en veiligheid worden gewaarborgd.

6. Overzicht van de 5 veranderingen

Deze afbeelding geeft een overzicht van de vijf belangrijkste veranderingen die de EHDS-verordening met zich meebrengt.